୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ: ଗିରଫ ପରେ ପୋଲିସ୍ କୋର୍ଟରେ ହାଜର କରିବା କାହିଁକି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ? ଜାଣନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧିକାର

 ୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ: ଗିରଫ ପରେ ପୋଲିସ୍ କୋର୍ଟରେ ହାଜର କରିବା କାହିଁକି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ? ଜାଣନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଅଧିକାର
Arrest Rights, Police Rules, Constitutional Rights, Legal Awareness, OdiaLaw.in, ଆମ ଆଇନ ଆମ ଅଧିକାର

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଆମ ଦେଶର ଆଇନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କୁ କିଛି ଏଭଳି ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଦେଇଛି, ଯାହା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ନିହାତି ଜରୁରୀ। ଅନେକ ସମୟରେ ଲୋକମାନେ ଆଇନଗତ ସଚେତନତା ଅଭାବରୁ ପୋଲିସର ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି। ପୋଲିସ୍ ଗିରଫଦାରୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ହେଉଛି "୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ" (24 Hours Rule)

ଯଦି ପୋଲିସ୍ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଗିରଫ କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କିମ୍ବା କୋର୍ଟରେ ହାଜର କରିବା ଆଇନଗତ ଭାବେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଅଟେ。 ଆଜିର ଏହି ଆର୍ଟିକିଲ୍‌ରେ ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ୱେବସାଇଟ୍ OdiaLaw.in ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝିବା ଯେ, ଏହି ନିୟମ କ’ଣ, ଏହା ପଛର କାରଣ କ’ଣ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ କେଉଁ ସବୁ ଅଧିକାର ରହିଛି।

ହିପୋକ୍ରାଟିସ୍ ବା ୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ କ’ଣ?

ଆମ ଦେଶର ଆଇନ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ତାର ଲାଭ ଆମେ ସେତେବେଳେ ପାଇପାରିବା ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜେ ସଚେତନ ହେବା। ପୋଲିସର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା, ଆଇନ ଭାଙ୍ଗିବା ନୁହେଁ। ତେଣୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ କରାନ୍ତୁ。

​ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହିଭଳି ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନ ଏବଂ ନିୟମ ବିଷୟରେ ସହଜରେ ଓଡ଼ିଆରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମ ୱେବସାଇଟ୍ OdiaLaw.in କୁ ନିୟମିତ ଭିଜିଟ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ଫେସବୁକ୍ ପେଜ୍ "ଆମ ଆଇନ ଆମ ଅଧିକାର" କୁ ଲାଇକ୍ ଓ ଫଲୋ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ।

ବିଶେଷ ସୂଚନା: ଏହି ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଗିରଫ ସ୍ଥାନରୁ କୋର୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯିବା ଆସିବା ପାଇଁ ଲାଗୁଥିବା ଯାତ୍ରା ସମୟ (Travel Time) କୁ ଗଣନା କରାଯାଏ ନାହିଁ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଗାଡ଼ି ଖରାପ ହେବା ଯୋଗୁଁ ବା ରାସ୍ତା ଜାମ୍ ଯୋଗୁଁ ଯାତ୍ରାରେ ୩ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ଲାଗେ, ତେବେ ସେହି ସମୟକୁ ବାଦ୍ ଦେଇ ବାକି ୨୪ ଘଣ୍ଟା ହିସାବ କରାଯିବ।

କୋର୍ଟରେ ହାଜର କରିବା କାହିଁକି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ? 

 ପୋଲିସକୁ ଏତେ ବଡ଼ କ୍ଷମତା ମିଳିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଇନ କାହିଁକି ଏହି କଟକଣା ଲଗାଇଛି? ଏହା ପଛରେ ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ରହିଛି:

୧. ପୋଲିସ କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର ରୋକିବା

ପୋଲିସ୍ ଯେମିତି କୌଣସି ନିରୀହ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି କିମ୍ବା ବେଆଇନ ଭାବେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଥାନା ହାଜତରେ ଅଟକ ରଖି ନିର୍ଯାତନା ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ, ସେଥିପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ତିଆରି କରାଯାଇଛି

୨. ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା (Human Rights)

ଗିରଫ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣେ ଅପରାଧୀ ହୋଇଥାଇ ପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୋର୍ଟରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଜଣେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ମାତ୍ର। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବଞ୍ଚିବାର ଏବଂ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାର (Article 21) ରକ୍ଷା କରିବା ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଦାୟିତ୍ୱ।

୩. ଗିରଫଦାରୀ ବୈଧ କି ନୁହେଁ ତାହା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ସ୍ଥିର କରିବେ

ପୋଲିସ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଠିକ୍ କାରଣ ପାଇଁ ଗିରଫ କରିଛି ନା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶତ୍ରୁତା ଯୋଗୁଁ ଗିରଫ କରିଛି, ତାହାର ଯାଞ୍ଚ ସ୍ୱୟଂ ଜଣେ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ କରିବେ। ଯଦି ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍‌ଙ୍କୁ ଲାଗେ ଯେ ଗିରଫଦାରୀ ବେଆଇନ, ତେବେ ସେ ତୁରନ୍ତ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇପାରିବେ।

୨Digit ଘଣ୍ଟା ପରେ କ’ଣ ହୁଏ?

୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍‌ଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପୋଲିସ୍ ସିଧାସଳଖ ନିଜ ହାଜତକୁ ନେଇପାରିବ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ:
  • Judicial Custody (ଜେଲ୍ ହାଜତ): ସାଧାରଣତଃ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଜେଲ୍‌କୁ ପଠାଇ ଦିଅନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପୋଲିସ୍ ତାଙ୍କୁ ବିନା ଅନୁମତିରେ ପଚରାଉଚରା କରିପାରିବ ନାହିଁ।
  • Police Custody (ପୋଲିସ୍ ରିମାଣ୍ଡ): ଯଦି କେସ୍‌ର ଅଧିକ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ବା ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ହୁଏ, ତେବେ ପୋଲିସ୍ କୋର୍ଟକୁ "ରିମାଣ୍ଡ" (Remand) ପାଇଁ ଆବେଦନ କରେ। କୋର୍ଟ ଅନୁମତି ଦେଲେ ହିଁ ପୋଲିସ୍ ତାଙ୍କୁ ଥାନାକୁ ନେଇପାରିବ।

ଯଦି ପୋଲିସ୍ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ ନ ମାନେ, ତେବେ କ’ଣ କରିବେ?

ଯଦି ପୋଲିସ୍ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଥାନାରେ ଅଟକ ରଖେ ଏବଂ କୋର୍ଟରେ ହାଜର ନକରେ, ତେବେ ତାହା ଏକ "ବେଆଇନ ଅଟକ" (Illegal Detention) ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହେବ。 ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଆଇନଗତ ଉପାୟ ଅଛି:

୧. Habeas Corpus (ବନ୍ଦୀ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷୀକରଣ): ପରିବାର ଲୋକେ ଓକିଲଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ହାଇକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ Habeas Corpus ରିଟ୍ ଦାୟର କରିପାରିବେ। କୋର୍ଟ ତୁରନ୍ତ ପୋଲିସକୁ ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସଶରୀର ହାଜର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେବେ।

୨. SP କିମ୍ବା ମାନବିକ ଅଧିକାର କମିଶନଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ: ଆପଣ ଜିଲ୍ଲା ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (SP) କିମ୍ବା Human Rights Commission ପାଖରେ ସେହି ଥାନା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଲିଖିତ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରିବେ。 ଏଥିପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ପୋଲିସ୍ କର୍ମଚାରୀ ସସପେଣ୍ଡ ହେବା ସହ ତାଙ୍କ ଚାକିରି ମଧ୍ୟ ଯାଇପାରେ।

ଗିରଫ ସମୟରେ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର (Quick Tips)

  • ଗିରଫର କାରଣ ଜାଣିବା: ଆପଣଙ୍କୁ କେଉଁ ଅପରାଧ ପାଇଁ ଗିରଫ କରାଯାଉଛି, ତାହା ଜାଣିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ଆପଣଙ୍କର ଅଛି।
  • Arrest Memo: ଗିରଫ କରିବା ସମୟରେ ପୋଲିସ୍ ଏକ Arrest Memo ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ, ଯେଉଁଥିରେ ଗିରଫର ସମୟ, ତାରିଖ ଏବଂ ଜଣେ ସାକ୍ଷୀଙ୍କ ସ୍ଵାକ୍ଷର ରହିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।
  • ପରିବାରକୁ ସୂଚନା: ଗିରଫ ହେବାର ତୁରନ୍ତ ପରେ ପୋଲିସ୍ ଆପଣଙ୍କ ପରିବାର କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେବା ଆଇନଗତ ନିୟମ।
  • ଓକିଲଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ: ଗିରଫ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ପଚରାଉଚରା ସମୟରେ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଓକିଲଙ୍କୁ ଭେଟିବା ଏବଂ ପରାମର୍ଶ କରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ସମ୍ବିଧାନ ଦେଇଛି।

ଉପସଂହାର

ଆମ ଦେଶର ଆଇନ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କିନ୍ତୁ ତାର ଲାଭ ଆମେ ସେତେବେଳେ ପାଇପାରିବା ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଜେ ସଚେତନ ହେବା। ପୋଲିସର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା, ଆଇନ ଭାଙ୍ଗିବା ନୁହେଁ। ତେଣୁ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ନିୟମ ବିଷୟରେ ଜାଣନ୍ତୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସଚେତନ କରାନ୍ତୁ。
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହିଭଳି ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନ ଏବଂ ନିୟମ ବିଷୟରେ ସହଜରେ ଓଡ଼ିଆରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମ ୱେବସାଇଟ୍ OdiaLaw.in କୁ ନିୟମିତ ଭିଜିଟ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ଫେସବୁକ୍ ପେଜ୍ "ଆମ ଆଇନ ଆମ ଅଧିକାର" କୁ ଲାଇକ୍ ଓ ଫଲୋ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ।

ଆପଣଙ୍କ ମତାମତ ଆମ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆଇନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ କିମ୍ବା ପରାମର୍ଶ ଥିଲେ ନିମ୍ନରେ କମେଣ୍ଟ କରନ୍ତୁ। ଦୟାକରି କମେଣ୍ଟ ବକ୍ସରେ କୌଣସି ଅଶାଳୀନ ଭାଷା କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ (ଯେପରିକି ଫୋନ୍ ନମ୍ବର) ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆମେ ଯଥାଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବୁ

Previous Post Next Post

Contact Form