ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଖାଦ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ତାଲିକା ୨୦୨୬: ଟ୍ରେନରେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ନେଲେ ହେବ ଜେଲ୍, ଜାଣନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର!
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ (Indian Railways) ରେ ପ୍ରତିଦିନ କୋଟି କୋଟି ଯାତ୍ରୀ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଟ୍ରେନରେ କିମ୍ବା ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ମିଳୁଥିବା ଖାଦ୍ୟର ମୂଲ୍ୟକୁ ନେଇ ଅନେକ ସମୟରେ ଯାତ୍ରୀ ଏବଂ ପ୍ୟାଣ୍ଟ୍ରି କାର୍ (Pantry Car) କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ହେବାର ଦେଖାଯାଏ। ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ନଥିବା ଯୋଗୁଁ ଯାତ୍ରୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମୂଲ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା (Overcharging) ଦେଇ ଠକାମିର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି।
ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ IRCTC ପକ୍ଷରୁ ଏକ ସ୍ଥିର ମୂଲ୍ୟ ତାଲିକା (Standard Menu Rate) ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଏହି ଆର୍ଟିକିଲ୍ରେ ଆମେ ରେଳବାଇର ସଦ୍ୟତମ ଖାଦ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଯଦି କେହି ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଆଦାୟ କରେ, ତେବେ ତାର ବିରୋଧରେ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ କିପରି ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ, ସେ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ଦେବୁ।
🔍 ଖାଦ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ସହଜରେ ଖୋଜନ୍ତୁ (Live Menu Search)
ତଳେ ଆପଣ ଖାଦ୍ୟର ନାମ (ଯେପରିକି Tea, Coffee, Veg, Chicken, Biryani) ଲେଖି ତାର ସରକାରୀ ଦାମ୍ ତୁରନ୍ତ ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବେ:
୧. IRCTC ସରକାରୀ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ତାଲିକା (Standard Rate Chart)
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ମୂଲ୍ୟ ମେଲ୍ ଏବଂ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ (Mail/Express) ଟ୍ରେନ୍ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଲାଗୁ ଅଟେ ଏବଂ ଏଥିରେ GST ସାମିଲ ରହିଛି:
| ଖାଦ୍ୟର ନାମ (Food Item) | ଷ୍ଟେସନରେ ମୂଲ୍ୟ (At Station) | ଟ୍ରେନ୍ ଭିତରେ ମୂଲ୍ୟ (In Train) |
|---|---|---|
| ସାଧାରଣ ଚା’ (Standard Tea - 150ml) | ₹ ୫ | ₹ ୫ |
| ଟି-ବ୍ୟାଗ୍ ଚା’ (Tea with Tea Bag) | ₹ ୧୦ | ₹ ୧୦ |
| କଫି (Coffee - 150ml) | ₹ ୧୦ | ₹ ୧୦ |
| ରେଲ୍ ନୀର / ପାଣି ବୋତଲ (Rail Neer - 1 Ltr) | ₹ ୧୫ | ₹ ୧୫ |
| ଜନତା ମିଲ୍ (7 Poori, Alloo Dum & Pickle) | ₹ ୧୫ | ₹ ୨୦ |
| ଭେଜ୍ બ୍ରେକଫାଷ୍ଟ (Veg Breakfast - Bread, Butter, Cutlet) | ₹ ୩୫ | ₹ ୪୦ |
| ନନ୍-ଭେଜ୍ ବ୍ରେକଫାଷ୍ଟ (Non-Veg Breakfast - Bread, Butter, Omelette) | ₹ ୪୫ | ₹ ୫୦ |
| ଭେଜ୍ ମିଲ୍ (Veg Standard Meal - Rice, Roti, Dal, Veg Curry) | ₹ ୭୦ | ₹ ୮୦ |
| ଅଣ୍ଡା ମିଲ୍ / ଏଗ୍ କରି ଭୋଜନ (Egg Meal - Rice, Roti, Dal, 2 Eggs) | ₹ ୮୦ | ₹ ୯୦ |
| ଚିକେନ୍ ମିଲ୍ (Chicken Meal - Rice, Roti, Dal, Chicken Curry) | ₹ ୧୨୦ | ₹ ୧୩୦ |
| ଭେଜ୍ ବିରିୟାନୀ (Veg Biryani - 350g with Curd & Pickle) | ₹ ୭୦ | ₹ ୮୦ |
| ଏଗ୍ ବିରିୟାନୀ (Egg Biryani - 350g with 2 Eggs & Curd) | ₹ ୮୦ | ₹ ୯୦ |
| ଚିକେନ୍ ବିରିୟାନୀ (Chicken Biryani - 350g with Chicken & Curd) | ₹ ୧୦0 | ₹ ୧୧୦ |
୨. ଟ୍ରେନରେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ନେଲେ କେଉଁ ଆଇନ ଲାଗୁ ହେବ? (Legal Rights & IPC/BNS)
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ MRP କିମ୍ବା ସରକାରୀ ମୂଲ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଆଦାୟ କରିବା ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ। ଯଦି କୌଣସି ପ୍ୟାଣ୍ଟ୍ରି କାର୍ କର୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା ହକର ଆପଣଙ୍କୁ ଠକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଧାରା ଆଧାରରେ ସେମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ହୋଇପାରିବ:
⚖️ ନୂତନ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟ ସଂହିତା (BNS) ଏବଂ IPC ଅନୁଯାୟୀ:
• ପ୍ରତାରଣା ଏବଂ ଠକାମି (Cheating): ପୂର୍ବରୁ IPC Section 420 (ବର୍ତ୍ତମାନର BNS Section 318) ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରାହକ ବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ମୂଲ୍ୟ ଲୁଚାଇ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ନେବା ଏବଂ ପ୍ରତାରଣା କରିବା ଏକ ସଂଜ୍ଞେୟ ଅପରାଧ ଅଟେ। ଏଥିପାଇଁ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡର ପ୍ରାବଧାନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
• ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଆଇନ (Essential Commodities Act, 1955): ରେଳବାଇ ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ଯଦି କେହି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ କିମ୍ବା ପାଣି ବୋତଲ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମୂଲ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ଦାମରେ ବିକ୍ରି କରେ, ତେବେ ସେହି ଲାଇସେନ୍ସ ପ୍ରାପ୍ତ ଭେଣ୍ଡରଙ୍କ ଉପରେ କଳାବଜାରୀ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ମାମଲା ରୁଜୁ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ଲାଇସେନ୍ସ ବାତିଲ କରାଯାଇପାରିବ।
• ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ (Consumer Protection Act, 2019): ଏହି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଯାତ୍ରୀମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଗ୍ରାହକ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ହେଉଥିବା ବେଆଇନ ବ୍ୟାପାର (Unfair Trade Practice) ବିରୋଧରେ ସେମାନେ ଜାତୀୟ କଞ୍ଜୁମର ହେଲ୍ପଲାଇନ କିମ୍ବା କଞ୍ଜୁମର କୋର୍ଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରି କ୍ଷତିପୂରଣ ଦାବି କରିପାରିବେ।
୩. ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ରେଳବାଇର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ
📢 No Bill, No Payment (ବିଲ୍ ନାହିଁ ତ ପେମେଣ୍ଟ ନାହିଁ)
IRCTC ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ ହେଉଛି, ଯଦି ପ୍ୟାଣ୍ଟ୍ରି କାର୍ କର୍ମଚାରୀ କିମ୍ବା କ୍ୟାଟରିଂ କର୍ମଚାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟର ପ୍ରିଣ୍ଟେଡ୍ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ବିଲ୍ (Printed POS Bill) ନଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ କୌଣସି ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଆପଣ ସେହି ଖାଦ୍ୟ ମାଗଣାରେ ପାଇବାକୁ ହକଦାର।
୪. ଅଭିଯୋଗ କେଉଁଠାରେ ଏବଂ କେମିତି କରିବେ? (How to Complain)
ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ସହ ଟ୍ରେନରେ ଖାଦ୍ୟକୁ ନେଇ କୌଣସି ଠକାମି ହୁଏ କିମ୍ବା ଖରାପ ଗୁଣବତ୍ତାର ଖାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଏହି ଅଫିସିଆଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ:
📞 RailMadad Helpline
ଯେକୌଣସି ମୋବାଇଲ୍ରୁ ତୁରନ୍ତ 139 କୁ କଲ୍ କରି ନିଜର PNR ନମ୍ବର ସହ ଅଭିଯୋଗ ରେଜିଷ୍ଟର କରନ୍ତୁ।
🌐 ଅନଲାଇନ୍ ପୋର୍ଟାଲ୍
railmadad.indianrailways.gov.in ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଲାଇଭ୍ ଫଟୋ ସହ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ。
📱 ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ (X)
ଟ୍ରେନ୍ ନମ୍ବର ଏବଂ PNR ସହ ନିଜର ସମସ୍ୟା ଲେଖି @RailMinIndia ଏବଂ @IRCTCofficial କୁ ଟ୍ୟାଗ୍ କରନ୍ତୁ।