 |
| Property Rights in Odia |
ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପୁଅ ଓ ଝିଅଙ୍କର ଅଧିକାର: ଜାଣନ୍ତୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନୂଆ ନିୟମ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଅଧିକାର
ଆମ ସମାଜରେ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ସବୁବେଳେ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଥାଏ। ବିଶେଷ କରି ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି (Ancestral Property) ଉପରେ କାହାର କେତେ ଅଧିକାର ରହିଛି ଏବଂ ବିବାହ ପରେ ଜଣେ ଝିଅ ତାର ବାପାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଭାଗ ପାଇପାରିବ କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିଥାଏ।
ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଲିଗାଲ୍ ବ୍ଲଗ୍ OdiaLaw.in ଏବଂ "ଆମ ଆଇନ ଆମ ଅଧିକାର" ପେଜ୍ର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଆଇନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ଦେବା। ଆଜିର ଏହି ଆର୍ଟିକିଲ୍ରେ ଆମେ ହିନ୍ଦୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଆଇନ (Hindu Succession Act) ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଧାରରେ ପୁଅ ଏବଂ ଝିଅଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ସରଳ ଓଡ଼ିଆରେ ଆଲୋଚନା କରିବା।
ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି (Ancestral Property) କ’ଣ?
ଆଇନ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପତ୍ତି ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ:
୧. ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି (Ancestral Property): ଯେଉଁ ସମ୍ପତ୍ତି ପୁରୁଷ ଅନୁକ୍ରମରେ ନିଜର ବାପା, ଜେଜେବାପା କିମ୍ବା ଓ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ଠାରୁ (୪ ପିଢ଼ି ପୂର୍ବରୁ) ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଯାହାର ଭାଗବଣ୍ଟା ହୋଇନଥାଏ, ତାହାକୁ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ପିଲା ଜନ୍ମ ହେବା ମାତ୍ରେ ହିଁ ତାର ଅଧିକାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଯାଏ।
୨. ନିଜ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତ୍ତି (Self-Acquired Property): ଯେଉଁ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ରୋଜଗାର କିମ୍ବା ନିଜ ପଇସାରେ କିଣିଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ ନିଜ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତ୍ତି କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସେ ଯାହାକୁ ଚାହିଁବେ ଦେଇପାରିବେ, ପିଲାମାନେ ଏହା ଉପରେ ଜବରଦସ୍ତି ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ହିନ୍ଦୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଆଇନ (ସଂଶୋଧନ) ୨୦୦୫ କ’ଣ?
ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ପୁରୁଣା ଆଇନ ଅନୁସାରେ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ କେବଳ ପରିବାରର ପୁରୁଷ ସଦସ୍ୟ (ପୁଅ) ମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ରହୁଥିଲା। ଝିଅମାନଙ୍କୁ କେବଳ ବିବାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ବୋଲି ଗଣାଯାଉଥିଲା।
କିନ୍ତୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର "ହିନ୍ଦୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଅଧିନିୟମ, ୧୯୫୬" ରେ ଏକ ବଡ଼ ସଂଶୋଧନ କରି ୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୦୫ ରେ ନୂଆ ନିୟମ ଲାଗୁ କଲେ। ଏହି ୨୦୦୫ ସଂଶୋଧନ ଅନୁସାରେ:
- ଝିଅମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁଅମାନଙ୍କ ଭଳି ସମାନ ଭାବେ "ସହ-ଅଂଶୀଦାର" (Coparcener) ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା।
- ଏହାର ଅର୍ଥ, ଜନ୍ମ ଆଧାରରେ ଜଣେ ପୁଅର ବାପାଙ୍କ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଯେତିକି ଅଧିକାର ଅଛି, ଜଣେ ଝିଅର ମଧ୍ୟ ସେତିକି ସମାନ ଅଧିକାର ରହିବ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ ରାୟ (Vineeta Sharma Case)
୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଆଇନ ବଦଳିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଥିଲା ଯେ, ଯଦି ବାପାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ୨୦୦୫ ମସିହା ପୂର୍ବରୁ ହୋଇସାରିଛି, ତେବେ ଝିଅ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଭାଗ ପାଇବ କି ନାହିଁ?
ଏହି ବିବାଦ ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଶୁଣାଇ ସବୁ ସଂଶୟ ଦୂର କରିଦେଇଥିଲେ। କୋର୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିଥିଲେ:
ଝିଅମାନେ ସାରା ଜୀବନ ପାଇଁ ଝିଅ ହୋଇ ରୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୁଅମାନେ କେବଳ ବିବାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଅ ରୁହନ୍ତି।"
- ବାପା ଜୀବିତ ଥାନ୍ତୁ ବା ନାହିଁ: ୨୦୦୫ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୯ ତାରିଖ ପୂର୍ବରୁ ଯଦି ବାପାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥାଏ, ତଥାପି ଝିଅ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ସମାନ ଭାଗ ପାଇବା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗ୍ୟ।
- ବିବାହ ପରେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାର କମେନାହିଁ: ଜଣେ ଝିଅର ବିବାହ ହୋଇଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ବାପାଙ୍କ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରୁ ତାର ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ଶେଷ ହୁଏନାହିଁ। ସେ ନିଜ ଭାଇମାନଙ୍କ ଭଳି ସମାନ ଅଂଶ ଦାବି କରି କୋର୍ଟରେ ମାମଲା ଦାୟର କରିପାରିବ।
ପୁଅ ଏବଂ ଝିଅଙ୍କ ଅଧିକାର ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
ବର୍ତ୍ତମାନର ଆଇନ ଅନୁସାରେ ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତି ମାମଲାରେ ପୁଅ ଓ ଝିଅଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ। ଆସନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା:
ପୈତୃକ(ପୁଅର ଅଧିକାର)
- ଜନ୍ମଗତ ସମାନ ଅଧିକାର ରହିଛି।
- ବାପାଙ୍କ ନିଜ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତ୍ତି
ଯଦି ବାପା ଉଇଲ୍ (Will) କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଭାଗ ମିଳିବ।
- ବାପା ଇଚ୍ଛା କଲେ (ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି)
ବାପା ଚାହିଁଲେ ପୁଅକୁ ବେଦଖଲ କରିପାରିବେ।
ଝିଅର ଅଧିକାର (ଅବିବାହିତ/ବିବାହିତ)
- ଜନ୍ମଗତ ସମାନ ଅଧିକାର ରହିଛି (ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ସମାନ ଭାଗ)।
- ଯଦି ବାପା ଉଇଲ୍ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସମାନ ଭାଗ ମିଳିବ।
- ବାପା ଚାହିଁଲେ ଝିଅକୁ ବେଦଖଲ କରିପାରିବେ।
କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଝିଅ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ଭାଗ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ?
କେତେକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିସ୍ଥିତି ରହିଛି ଯେଉଁଠାରେ ଝିଅ (କିମ୍ବା ପୁଅ) ସମ୍ପତ୍ତି ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ:
୧. ୨୦୦୪ ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟା ହୋଇ ସାରିଥିଲେ: ଯଦି କୌଣସି ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଆଇନଗତ ଭାଗବଣ୍ଟା (Partition) ୨୦ ଦିସେମ୍ବର ୨୦୦୪ ପୂର୍ବରୁ ସରିଯାଇଛି, ତେବେ ସେହି ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ପୁନର୍ବାର ଖୋଲାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
୨. ବାପାଙ୍କ ନିଜ ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତ୍ତିର ଉଇଲ୍ (Will): ଯଦି ବାପା ନିଜ ପଇସାରେ କିଣିଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିକୁ କେବଳ ପୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହା ନାମରେ ଲେଖି (Will କରି) ଯାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଝିଅ ସେଥିରେ ଦାବି କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ଉପସଂହାର:
ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସମାଜରେ ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା (Gender Equality) ଆଣିବା ପାଇଁ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପତ୍ତିର ସମାନ ଅଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା କେବଳ ଏକ ଆଇନ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହିଳା ସଶକ୍ତିକରଣ ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଝିଅ ଏବଂ ମହିଳା ନିଜର ଏହି ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହିଭଳି ଜମିଜମା, ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନ ବିଷୟରେ ସରଳ ଓଡ଼ିଆରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମ ୱେବସାଇଟ୍ OdiaLaw.in କୁ ନିୟମିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ଫେସବୁକ୍ ପେଜ୍ "ଆମ ଆଇନ ଆମ ଅଧିକାର" କୁ ଲାଇକ୍ ଓ ଫଲୋ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ।
Tags:
Property Rights
