ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ (POCSO Act) କ’ଣ? ଜାଣନ୍ତୁ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଏହାର କଠୋର ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ | POCSO Act 2012 in Odia

Women & Family Rights in Odia

 ଆମ ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ହେଉଛନ୍ତି ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁ। ସେମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା, ଅଧିକାର ଏବଂ ପରିବାରର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି। ବିଶେଷ କରି ନୂତନ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟ ସଂହିତା (BNS) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇଛି।

ଆଜିର ଏହି ଆର୍ଟିକିଲ୍‌ରେ ଆମେ ମହିଳା, ଶିଶୁ ଏବଂ ପରିବାର ସହ ଜଡ଼ିତ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ସରଳ ଓଡ଼ିଆରେ ଆଲୋଚନା କରିବା।

୧. ମହିଳାମାନଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଆଇନଗତ ଅଧିକାର

ଘରୋଇ ହିଂସା ରୋଧକ ଆଇନ (Domestic Violence Act, 2005)

ବିବାହିତ ହୁଅନ୍ତୁ ବା ଅବିବାହିତ, ଯଦି ଜଣେ ମହିଳା ନିଜ ଘରେ କିମ୍ବା ଶ୍ୱଶୁର ଘରେ ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ, ଆର୍ଥିକ କିମ୍ବା ଯୌନ ନିର୍ଯାତନାର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେ ଏହି ଆଇନର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇପାରିବେ। ଏଥିପାଇଁ କୋର୍ଟ ମହିଳାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ସହ ରହିବା ପାଇଁ ଘର ଏବଂ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।

Women Rights

ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ସମାନ ଅଧିକାର

ହିନ୍ଦୁ ଉତ୍ତରାଧିକାର (ସଂଶୋଧନ) ଆଇନ, ୨୦୦୫ ଅନୁଯାୟୀ, ପରିବାରର ପୈତୃକ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପୁଅମାନଙ୍କ ଭଳି ଝିଅମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଧିକାର ରହିଛି। ବିବାହ ପରେ ମଧ୍ୟ ଝିଅମାନଙ୍କର ଏହି ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ସମାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଗିରଫଦାରୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନିୟମ

ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ମହିଳାଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ (ସଞ୍ଜ ହେବା ପରେ) ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ (ସକାଳ ହେବା ପୂର୍ବରୁ) ଗିରଫ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଜରୁରୀ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଗିରଫ କରିବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍‌ଙ୍କ ଅନୁମତି ଏବଂ ମହିଳା ପୋଲିସ୍‌ଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ।

୨. ଶିଶୁ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅଧିକାର

ପୋକ୍ସୋ ଆଇନ (POCSO Act, 2012)

୧୮ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ଯୌନ ଶୋଷଣ ଏବଂ ନିର୍ଯାତନାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଏହି କଠୋର ଆଇନ ତିଆରି ହୋଇଛି। ଏହି ଆଇନର ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏଥିରେ ଅପରାଧୀଙ୍କ ପାଇଁ କଠୋର ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ଆଇନ (RTE Act, 2009)

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୧-ଏ ଅନୁଯାୟୀ, ୬ ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲାଙ୍କୁ ମାଗଣା ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗାଇଦେବା ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ। ଶିକ୍ଷା ପାଇବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁର ମୌଳିକ ଅଧିକାର।

ଶିଶୁ ଶ୍ରମ ନିଷେଧ ଆଇନ

୧୪ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର କୌଣସି ବି ଶିଶୁଙ୍କୁ କୌଣସି ହୋଟେଲ, ଦୋକାନ, କାରଖାନା କିମ୍ବା ବିପଜ୍ଜନକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ କରିବା ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ।

୩. ପରିବାର ଏବଂ ସାମାଜିକ ଆଇନ

ଭରଣପୋଷଣ ଅଧିକାର (Maintenance)

ଯଦି ଜଣେ ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ପତ୍ନୀ, ନାବାଳକ ପିଲା କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଆଇନଗତ ଭାବେ କୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇ ନିଜର ଗୁଜରାଣ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ମାସିକ ଭରଣପୋଷଣ ଟଙ୍କା (Maintenance) ମାଗିପାରିବେ।

ସିନିୟର ସିଟିଜେନ୍ ଆଇନ (Maintenance and Welfare of Parents and Senior Citizens Act, 2007)

ଏହି ଆଇନ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯଦି ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କୁ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଶୁଣା ନକରନ୍ତି, ତେବେ ପିତାମାତା ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବେଦଖଲ କରିପାରିବେ ଏବଂ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ।

ଉପସଂହାର

ଆଇନଗତ ସଚେତନତା ହିଁ ଆମ ପରିବାର ଏବଂ ସମାଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବ। ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନେ ନିଜର ଅଧିକାର ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ ହିଁ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିପାରିବେ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଆଇନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏଭଳି ସରଳ ଏବଂ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ସର୍ବଦା ପାଇବା ପାଇଁ ଆମ ୱେବସାଇଟ୍ OdiaLaw.in କୁ ନିୟମିତ ଭିଜିଟ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆମ ଫେସବୁକ୍ ପେଜ୍ "ଆମ ଆଇନ ଆମ ଅଧିକାର" କୁ Follow କରନ୍ତୁ।