ଗାଁର school chairman ପାଖରେ କେତେ ପାଣ୍ଠି ଥାଏ? ଏମିତି ଜାଣନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଆଇନଗତ କ୍ଷମତା
ଗାଁ ଗହଳିରେ ସରକାରୀ ପ୍ରାଥମିକ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍କୁଲର ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାକୁ SMC (School Management Committee) ବା ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଚାଳନା କମିଟି କୁହାଯାଏ। ଏହି କମିଟିର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦବୀ ହେଉଛି ସ୍କୁଲ୍ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ (School Chairman)।
ଅନେକ ସମୟରେ ଗାଁ ଲୋକେ ଏବଂ ନିଜେ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନଥାନ୍ତି ଯେ ସ୍କୁଲର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ କେତେ ଟଙ୍କାର ପାଣ୍ଠି ଆସେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଅଧିକାର କଣ? ଆଜିର ଏହି ବିଶେଷ ଆର୍ଟିକିଲ୍ରେ ଆମେ ଆଇନଗତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସ୍କୁଲ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ଙ୍କ ପାଣ୍ଠି ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଜ ଭାଷାରେ ବୁଝିବା।
ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଲୋକ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସ୍କୁଲ ଚେୟାରମ୍ୟାନଙ୍କ ପାଖକୁ ସରକାର ସିଧାସଳଖ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ପାଣ୍ଠି (Funds) ପଠାନ୍ତି ଏବଂ ସେ ସେହି ଟଙ୍କାକୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରନ୍ତି।
କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ, ସ୍କୁଲ ଚେୟାରମ୍ୟାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପାଣ୍ଠି ନଥାଏ କିମ୍ବା ସରକାର ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଦରମା ବା ପାଉଣା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତେବେ ସ୍କୁଲକୁ ଆସୁଥିବା ଟଙ୍କା କେମିତି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ? ଚେୟାରମ୍ୟାନଙ୍କ ଅସଲ କ୍ଷମତା, ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଆଇନଗତ ନିୟମ (IPC ଓ BNS) କଣ? ଗ୍ରାମବାସୀ ଓ ସଚେତନ ନାଗରିକଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆସନ୍ତୁ ସେହି ବିଷୟରେ ସବୁକିଛି ସହଜ ଭାଷାରେ ଜାଣିବା।
ସ୍କୁଲ୍ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ପାଖରେ କେତେ ପାଣ୍ଠି ଥାଏ? (School Fund Rules
ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବୁଝିବା ଦରକାର ଯେ, ସରକାରୀ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍କୁଲ୍ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ଙ୍କ ପାଖରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ କୌଣସି ପାଣ୍ଠି ବା କ୍ୟାଶ୍ ଟଙ୍କା ରହେନାହିଁ। ସ୍କୁଲର ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ପାଣ୍ଠି ସ୍କୁଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ (SMC Joint Account) କୁ ଆସିଥାଏ। ଏହି ଆକାଉଣ୍ଟଟି ସ୍କୁଲ୍ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଏବଂ ସ୍କୁଲ୍ର ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ (Headmaster) ଙ୍କ ମିଳିତ ସ୍ଵାକ୍ଷର (Joint Signature) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ
- ବାର୍ଷିକ ସ୍କୁଲ୍ ଗ୍ରାଣ୍ଟ (School Composite Grant): ସ୍କୁଲରେ ପଢୁଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ସରକାର ବାର୍ଷିକ ₹୧୦,୦୦୦ ରୁ ₹୧,୦୦,୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ଏହି ଟଙ୍କା ସ୍କୁଲର ଛୋଟମୋଟ ମରାମତି, ଚକ୍, ଡଷ୍ଟର, ବିଦ୍ୟୁତ ବିଲ୍ ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳର ସୁବିଧା ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରାଯାଏ।
- ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ପାଣ୍ଠି (Infrastructure Fund): ସ୍କୁଲରେ ନୂଆ ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହ (Classroom), ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣ କିମ୍ବା ପାଚେରୀ ତିଆରି ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବଜେଟ୍ ଆସିଥାଏ।
- ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ୧ ରୁ ୧୫: ପ୍ରାୟ ₹୧୨,୫୦୦
- ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ୧୬ ରୁ ୧୦୦: ପ୍ରାୟ ₹୨୫,୦୦୦
- ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ୧୦୧ ରୁ ୨୫୦: ପ୍ରାୟ ₹୫୦,୦୦୦
- ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସଂଖ୍ୟା ୨୫୧ ରୁ ୧୦୦୦: ପ୍ରାୟ ₹୭୫,୦୦୦
ସ୍କୁଲ୍ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ଆଇନଗତ କ୍ଷମତା
- ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚର ସହମତି: ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସ୍କୁଲ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଗୋଟିଏ ବି ଟଙ୍କା ଉଠାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍କୁଲ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଚେକ୍ କିମ୍ବା ଆକାଉଣ୍ଟ ଫର୍ମରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଠି ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
- ସ୍କୁଲ୍ ବିକାଶ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି (SDP): ସ୍କୁଲର କେଉଁ କାମ ପ୍ରଥମେ ହେବ (ଯେପରିକି ପାନୀୟ ଜଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଲାବ୍), ତାହାର ବ୍ଲୁପ୍ରିଣ୍ଟ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ବୈଠକ କରି ସରକାରଙ୍କୁ ପଠାଯାଏ।
- ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନର ମାନ ଯାଞ୍ଚ: ସ୍କୁଲରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟର ମାନ ସଠିକ୍ ଅଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିବାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ଙ୍କର ରହିଛି।
- ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଉପସ୍ଥାନ ତଦାରଖ: ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷକମାନେ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଏବଂ ପିଲାମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାଠ ପଢୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହା ଦେଖିବା ତାଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
ସ୍କୁଲ ଚେୟାରମ୍ୟାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଓ କ୍ଷମତା (Responsibilities & Powers)
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ଓ ଶିକ୍ଷାର ମାନ ଯାଞ୍ଚ
ପାଣ୍ଠି ଖର୍ଚ୍ଚର ସ୍ୱଚ୍ଛତା
ସ୍କୁଲ ପାଣ୍ଠି ହେରଫେର କଲେ କଣ ରହିଛି ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ? (Legal Implications: IPC & BNS)
- ପୁରୁଣା ଆଇନ (IPC): Section 409 (Criminal breach of trust by public servant). ଏଥିରେ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ କିମ୍ବା ୧୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଏବଂ ଜରିମାନାର ପ୍ରାବଧାନ ଥିଲା।
- ନୂଆ ଆଇନ (BNS): Section 316(5). ନୂଆ ସଂହିତା ଅନୁଯାୟୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ କଠୋର ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ସର୍ବନିମ୍ନ ୭ ବର୍ଷରୁ ନେଇ ଆଜୀବନ ଜେଲ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି।
- ପୁରୁଣା ଆଇନ (IPC): Section 467 ଏବଂ Section 471 (Forged document using as genuine).
- ନୂଆ ଆଇନ (BNS): Section 336 ଏବଂ Section 340. ଏହା ଅଧୀନରେ ଜାଲିଆତି କରି ସରକାରୀ ଧନ ହଡ଼ପ କଲେ ଜେଲ୍ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଜରିମାନା ଉଭୟ ଦଣ୍ଡ ମିଳିଥାଏ।
- ପୁରୁଣା ଆଇନ (IPC): Section 420.
- ନୂଆ ଆଇନ (BNS): Section 318. ଏଥିରେ ୭ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାରାଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
